1- ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ ފަހު ބައިގައި ހޭލައިގެން ދަމުނަމާދާއި، ވިތުރި ކުރުން. އަދި ދުޢާކުރުމާއި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ޒިކުރުކުރުން
(ނިދިން ހޭލައިގެން ދުޢާތައް ކިޔުމާއި، ފާހާނާއަށް ވަދެ ނިކުމެ ހަދާއިރު ކިޔާ ކިޔުމާއި، ވުޟޫކޮށްގެން ވުޟޫ ދުޢާ ކިޔުމާއި، ވުޟޫގެ ސުންނަތުގެ ދެރަކްޢަތް ކުރުމަށް ސަމާލުވުން.)
(ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ސުންނަތާއި އެއްގޮތަށް ވުޟޫކޮށް، ވުޟޫ ދުޢާ ކިޔައި، ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއި އެކީ ވުޟޫގެ ސުންނަތް ދެރަކްޢަތް އަދާކުރުމުން އެމީހަކަށްޓަކައި ސުވަރުގޭގެ އަށްދޮރުކޮޅު ހުޅުވައިލެވި، ބޭނުން ދޮރަކުން ވަނުމަށް ދަޢުވަތު ދެވިގެންދާނެއެވެ. އަދި އެމީހަކަށް ސުވަރުގެ ވާޖިބުވެގެންދާނެއެވެ. އަދި އިސްވެގޮސްފައިވާ ފާފަތައް ފޮހެވިގެންދާނެއެވެ.)
2- ހާރުކެއުމާއި، ހާރުކެއުމުގެ ސުންނަތް ވީހާ ވެސް ފަސްކުރުން
(ހާރުދަމުގެ ކެއުމަކީ ބަރަކާތްތެރި ކެއުމެކެވެ. އަދި އެއީ އަހުލުކިތާބީންނާއި ޚިލާފުވުމުގެ ގޮތުން ކުރުން ސުންނަތްވެގެންވާ ކަމެކެވެ.)
3- ފަޖުރުއް ޞާދިޤުގެ އަލިކަން ފާޅުވުމުގެ ކުރިން ރަމަޟާން މަހު ރޯދައަށް ހުރުމަށް ނިޔަތް ގަތުން
(ދުލުން ނިޔަތް ކިޔުމަކީ ޝަރުޢީ އެއްވެސް ދަލީލަކުން ޘާބިތުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ). (އަދި އިމްސާކު ވަގުތޭ ކިޔާ ވަގުތަކީވެސް ޝަރުޢީ އަސްލެއް ނެތް ބިދުޢައެކެވެ. އެއީ ﷲ ތަޢާލާ ފަޖުރުއްޞާދިޤުގެ އަލިކަން ފާޅުވުމާއި ހަމައަށް އަޅުތަކުންނަށް ތަނަވަސް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ވަގުތު ދަތިކުރުމެއް ކަމުގައި ނޫނީ ނުވެއެވެ.)
4- ފަތިސް ނަމާދުގެ ބަންގީގެ ކުރިން ނަމާދަށް ތައްޔާރުވެ ނަމާދަށް އިންތިޒާރުކުރުމާއި، ބަންގިއަށް އިޖާބަދިނުމާއި، ބަންގި ދުޢާކުރުމާއި، ބަންގިއަށް ފަހު ދުޢާކުރުން.
(ނަމާދުގެ އިންތިޒާރުގައި ހުންނަމީހަކީ ނަމާދެއްގެ މަތީގައި ހުންނަމީހެކެވެ).
5- ފަތިސްނަމާދުގެ އިހު ސުންނަތް އަދާކުރުން.
(އެއީ ދުނިޔެއާއި ދުނިޔޭގައިވާހައި ތަކެއްޗަށްވުރެ ހެޔޮކަންބޮޑު ދެރަކްޢަތެވެ).
6- ބަންގިއާއި ގަމަތާއި ދެމެދު ދުޢާކުރުން
(އެވަގުތު ކުރެވޭ ދުޢާއަކީ ރައްދުނުކުރެއްވޭނޭ ދުޢާއެކެވެ).
7- ޖަމާޢަތުގެ ފުރަތަމަ ސަފުގައި، ހަށަންބަން ތަކްބީރާއި ހިސާބުން ނަމާދުގައި ބައިވެރިވެ ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއި އެކީ ފަތިސް ނަމާދު އަދާކުރުން
(ފުރަތަމަ ސަފުގެ މާތްކަން އެނގޭނަމަ އެސަފަށް އަރަން މީސްތަކުން ވާދަކޮށް ގުރުއަތުލައިގެން ސަފަށް އަރާނެ
މީހުން ކަނޑައަޅަން ޖެހިއްޖެނަމަ އެކަންވެސް މީސްތަކުން ކުރާނެކަމަށް ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ތަކްބީރާއި
ހިސާބުން ނަމާދުގައި ބައިވެރިވެ ޖަމާޢަތުގައި ސާޅީސް ދުވަހު ނަމާދުކޮށްފި މީހަކަށް ދެކަމުން ބަރާއަށް
ލިބިގެންވެއެވެ. އެއީ ޖަހަންނަމައިން ބަރީއަވެގެންވުމާއި، ނިފާގުކަމުން ބަރީއަވެގެންވުމެވެ).
8- ފަތިސްނަމާދުގެ ޒިކުރު ތަސްބީޙަތަށް ކިޔުމާއި، ހެނދުނުގެ ޒިކުރުކުރުމާއި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ދުޢާކުރުމާއި، ޒިކުރުކުރުމުގައި އިރުއަރަންދެން ވަގުތު ހޭދަކުރުން
9- އިރު ލޮންސިއެއްގެ މިންވަރަށް އެރުމުން (އިރު އެރުމުގެ ދިހަވަރަކަށް މިނިޓް ފަހުން) ﷲ އަށްޓަކައި ދެރަކްޢަތް ނަމާދެއް އަދާކުރުން
(މި ދެރަކްޢަތަކީ ބޭނުންނަމަ ޟުޙާ ނަމާދު ކަމުގައި ނިޔަތްގަނެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ފަތިސް ނަމާދު ފަހުން އަޅުކަމުގައި މަޝްޣޫލުވެ ހުރުމަށްފަހު ކުރެވޭ ދެރަކްޢަތުން ފުރިހަމަ ޙައްޖަކާއި ޢުމްރާއެއްގެ ޘަވާބު ލިބިގެންދާނެއެވެ.)
10- ޟުޙާ ނަމާދު ކުރުމާއި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުން
(ޟުޙާ ނަމާދު ފެށޭ ވަގުތަކީ އިރު ލޮންސިއެއްގެ މިންވަރަށް އެރުމެވެ. އެންމެ މޮޅު އިތުރުވަގުތަކީ އިރުގެ ހޫނުން ބިންމަތީގެ ހޫނުކަން ގަދަވެގެން އަންނަ ވަގުތެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ވަގުތަކީ އިރުމެދުޖެހުމެވެ. ޟުޙާ ނަމާދުގެ މަދު މިންވަރަކީ ދެރަކްޢަތެވެ. ގިނަ މިނަކަށް ޙައްދެއް ނެތެވެ. ޟުޙާ ނަމާދަކީ އެތައް ޞަދަޤާތާއި ޘަވާބުގެ ގޮތުން އެއްދަރަޖައިގެ ސުންނަތްކަން ގަދަ ނަމާދެކެވެ.)
11- މިސްކިތަށް ދިއުމާއި، ވަޒީފާއަށް ދިއުމާއި، ބާޒާރަށް ދިއުމާއި އެކި ތަންތަނަށް ގޮސް އެނބުރި އައުމުގައި ހޭދަވާ ވަގުތު ތަކުގައިއާއި، ވަޒީފާ އާއި މަސައްކަތުގައި ހުންނަ ވަގުތުތަކުގައި ﷲ ތަޢާލާގެ ޒިކުރުކުރުން
12- މެންދުރު ނަމާދު ކުރުން
(ނަމާދަށް ކުރީބައިގައި ތައްޔާރުވެ، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވައި، ޒިކުރުކޮށް، ނަމާދަށް އިންތިޒާރުކޮށް، ބަންގިއަށް އިޖާބަދީ، ދުޢާކޮށް، މެންދުރު ނަމާދުގެ ކުރިން ރަވާތިބު ސުންނަތުގެ 4 ރަކްޢަތް އަދާކޮށް، ބަންގިއާއި ގަމަތާއި ދެމެދު ދުޢާކޮށް، ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއި އެކީ މެންދުރު ނަމާދު އަދާކޮށް، ޒިކުރު ތަސްބީޙަ ކިޔައި، މެންދުރު ނަމާދުގެ ފަހު ސުންނަތް އަދާކުރުމާއި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުން. މެންދުރު ނަމާދުގެ އިހު ސުންނަތުގެ ގޮތުގައި 4 ރަކްޢަތާއި، ފަހު ސުންނަތުގެ ގޮތުގައި 4 ރަކްޢަތް އަދާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ނަރަކަ ޙަރާމްވެގެންވެއެވެ.)
13- ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ތަރުޖަމާ ކިޔުމާއި، ފޮތްތަކާއި ރޭޑިއޯ ޓީވީއާއި އެހެނިހެން ވަސީލަތްތަކުން ދީނީ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމާއި، ދަރުސްތައް އަޑުއެހުމާއި، ދީނުގެ ޙުކުމްތައް އުނގެނި ދަސްކުރުމަށް ވަގުތުކޮޅެއް ހުސްކުރުން.
14- އަރާމުކުރުން
(ވަރުބަލި ފިލުވާލާ ތަރާވީޙް ނަމާދަށްޓަކައި ޖިސްމަށް ތާޒާކަމާއި ހީވާގިކަން ގެނައުމުގެ ނިޔަތުގައި ނިދާ ނިދުމަކީ ވެސް އަޅުކަމަކަށްވެގެން ދާނެ އެވެ).
15- ޢަޞްރު ނަމާދު ކުރުން
(ނަމާދަށް ކުރީބައިގައި ތައްޔާރުވެ، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވައި، ޒިކުރުކޮށް، ނަމާދަށް އިންތިޒާރުކޮށް، ބަންގިއަށް އިޖާބަދީ، ދުޢާކޮށް، ޢަޞްރު ނަމާދުގެ ކުރިން ރަވާތިބު ސުންނަތުގެ 4 ރަކްޢަތް އަދާކޮށް، ބަންގިއާއި ގަމަތާއި ދެމެދު ދުޢާކޮށް، ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއި އެކީ ޢަޞްރު ނަމާދު އަދާކޮށް، ޒިކުރު ތަސްބީޙަ ކިޔައި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުން. ޢަޞްރު ނަމާދުގެ އިހު ސުންނަތުގެ 4 ރަކްޢަތަށް ރައްކާތެރިވާ މީހަކަށް ﷲ ތަޢާލާ ރަޙްމަތް ލައްވާނެ)
16- ހަވީރުގެ ޒިކުރުކުރުން
17- ގޭތެރޭގެ ކަންކަމުގައި ގޭގެ އަހުލުންނަށް އެހީތެރިވުން
18- (ގޭގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތުގައި ގޭގެ ކަންކަމުގައި އަތްގާތްކޮށްދީ އެހީތެރިވުމަކީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ
ސުންނަތެކެވެ)
19- އެމީހެއްގެ ފެންވަރުން ޞަދަޤާތްކުރުން
(ރޯދަވެރިއަކަށް ރޯދަ ވީއްލުމަށް ޞަދަޤާތެއް ކުރުމަކީ، އެރޯދަވެރިޔާއަށް ލިބޭ ޘަވާބުން މިންވަރެއް އުނިވުމެއް ނެތި، އެމިންވަރުގެ ޘަވާބު ޞަދަޤާތްކުރިމީހާއަށް ލިބޭނެ މާތް ކަމެކެވެ.)
20- އިރުއޮއްސުމުގެ ކުރިން ދުޢާ ކުރުމަށް ވަގުތުކޮޅެއް ހުސްކުރުން
(މިވަގުތުކޮޅުގައި ކުރެވޭ ދުޢާއަކީ އިޖާބަވުން ގާތްވެގެންވާ ދުޢާއެކެވެ.)
21- ރޯދަވީއްލުން އަވަސްކުރުމާއި، ރޯދަވީއްލުމުގެ ދުޢާކުރުން
(ރޯދަ ވީއްލުން އަވަސްކުރުމަކީ މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައިވާ ހެޔޮކަމެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭކަމެކެވެ.)
ރޯދަ ވީއްލުމަށް ފަހު ކިޔާ ދުޢާ: [ذَهَبَ الظَّمَأُ، وابْتَلَّتِ العُرُوقُ، وثَبَتَ الأَجْرُ، إِنْ شَاءَ اللَّه]
22- މަޣްރިބު ނަމާދު ކުރުން
(ރޯދަ ވީއްލަމުން، ބަންގިއަށް އިޖާބަދީ، ދުޢާކޮށް، ކެއުންބުއިމާއިގެން މަޝްޣޫލު ނުވެ، މަޣްރިބު ނަމާދުގެ ޖަމާޢަތާއި، މިސްކިތުގެ ފުރަތަމަ ސަފުން ޖާގަ ކަށަވަރުކުރުމާއި ތަކްބީރަތުލް އިޙްރާމް ލިބިގަތުމަށް އަވަސްވެގަންނަންވާނެ އެވެ. މަޣްރިބު ނަމާދު ކުރިން ސުންނަތުގެ 2 ރަކްޢަތް އަދާކޮށް، ބަންގި އާއި ގަމަތާއި ދެމެދު ދުޢާކޮށް، ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއި އެކީ މަޣްރިބު ނަމާދު އަދާކޮށް، ޒިކުރު ތަސްބީޙަ ކިޔައި، މަޣްރިބު ނަމާދުގެ ފަހު ސުންނަތުގެ 2 ރަކްޢަތް އަދާކުރަން ވާނެ އެވެ.)
23- ޢިޝާ ނަމާދު އަދާކުރުން
(މަޣްރިބު ނަމާދު ފަހުން ގަދަޔަށް ކެއުމުގެ ބަދަލުގައި ކުޑަގޮތެއް ހަދައިގެން، ޢިޝާ ނަމާދަށް ކުރީބައިގައި ތައްޔާރުވެ، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވައި، ޒިކުރުކޮށް، ނަމާދަށް އިންތިޒާރުކޮށް، ބަންގިއަށް އިޖާބަދީ، ދުޢާކޮށް، ޢިޝާ ނަމާދުގެ ކުރިން ސުންނަތުގެ 2 ރަކްޢަތް އަދާކޮށް، ބަންގިއާއި ގަމަތާއި ދެމެދު ދުޢާކޮށް، ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއި އެކީ ޢިޝާ ނަމާދު އަދާކޮށް، ޢިޝާ ނަމާދުގެ ފަހު ސުންނަތުގެ 2 ރަކްޢަތް އަދާކުރަންވާނެ އެވެ.)
* (ފަރުޟު ނަމާދުތަކުގެ އިސްފަހުގައި އަދާކުރާ ސުންނަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކިން ޚާއްސަ 12 ރަކްޢަތެއްވެ އެވެ. މި 12 ރަކްޢަތަށް ރައްކާތެރިވާ މީހަކަށް ސުވަރުގެއިން ގަނޑުވަރެއް ބިނާކުރެވިގެން ދާނެ އެވެ).
24- ރޭއަޅުކަން ނަމާދާއި އިމާމާއާއި ވަކިނުވެ ފުރިހަމަކުރުން
(އިމާމާއާއި ވަކިނުވެ ރޭއަޅުކަން ފުރިހަމަކޮށްފި މީހަކަށް މުޅިރޭ އަޅުކަމުގައި ދެމިހުރިމީހަކަށް ދެއްވާނެ ޘާވާބު
ލިބިގެންދާނެއެވެ. ވަކި ހިސާބަކުން ވަކިވެގެންދާ މީހާ މިމާތްކަމުން މަޙްރޫމުވެގެންދާނެއެވެ).
25- އަވަހަށް ނިދުން
ނިދުމުގެ ކުރިން ވުޟޫކޮށް، ދުޢާތައް ކިޔައިގެން، ދުވަހުގެ ޢަމަލުތަކުގެ ޙިސާބުކޮށް، އިސްލާޙުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން
ފާހަނގަކޮށް، ޒިކުރުކުރުންމަތީ އޮވެގެން ނިދުން).
26- ހިނިތުންވުމާއި އެކީ މީހުންނާއި ބައްދަލުކޮށް ސަލާމުކުރުން ގިނަކުރުން.
(ހިނިތުންވުމަކާއި އެކީ މުސްލިމުންނާއި ބައްދަލުކޮށްހެދުމަކީ ޞަދަޤާތެކެވެ.)
27- ރަމަޟާންމަހު ޢުމްރާކުރުން
(ރަމަޟާންމަހުގައި ޢުމުރާގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމަކީ ޙައްޖެއް އަދާކުރުމާއި އެއްފަދަ ޘަވާބު ލިބޭކަމެކެވެ).
28- ރަޙިމުގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރުން
29- އެމީހެއްގެ ފެންވަރުން ހެޔޮކަންކަމަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަންތައް މަނާކުރުން
* ދަންނައެ! އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު އެންމެހައި ކަންތައްތަކަށް ރައްކާތެރިވި ކަމުގައިވިޔަސް، ދުލުގެ އާފާތްތަކާއި، އަތްފައިގެ ގުނަވަންތަކުގެ ގޯސް ޢަމަލުތަކާއި، އިސްރާފުކުރުންފަދަ ނޭއްގާނީ ކަންކަމާއި ދުރުހެލިނުވެވޭ ކަމުގައި ވަނީ ނަމަ ރޯދަވެރިޔާގެ ޘަވާބު ފުރިހަމަ ނުވާނެ އެވެ.
ނޯޓް: މިއީ ޝައިހް އަހުމަދު ރިމާޒްގެ ލިޔުއްވުމެކެވެ.